Liệu các bon xanh (blue carbon) có thể là một phần của REDD?

(REDD: Reduced Emission from Deforestation and Forest Degradation – Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái thoái rừng )

Tháng trước,  chính phủ các nước, các tổ chức liên chính phủ, các cơ quan của Liên Hợp Quốc, các tổ chức NGO và xã hội dân sự được triệu tập tại Hội nghị các bên (COP) theo khung Công ước của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) để làm việc hướng tới một thỏa thuận mới về biến đổi khí hậu toàn cầu.

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo thế giới công nhận sự cần thiết phải có hành động mạnh mẽ để tránh một sự gia tăng nhiệt độ trên 2oC – được xem là điểm “không thể lùi”. Để tránh sự gia tăng phát thải khí nhà kính (GHG) sẽ cần phải được giảm 40 -70% vào năm 2050. Với một thách thức to lớn như vậy cho tất cả các nước, làm thế nào một môi trường sống nhỏ như vùng đất ngập nước ven biển có thể đóng vai trò quan trọng trong chiến lược này?

Vùng đất ngập nước ven biển được đánh giá vô cùng hiệu quả trong việc cô lập và lưu giữ các bon mà nó vẫn còn trong đất qua từng thiên niên kỷ. Các hệ sinh thái  ven biển, đặc biệt là rừng ngập mặn, đầm lầy nước mặn và các thảm  cỏ, được gọi là ‘các bon màu xanh. Mỗi hecta đất ngập nước ven biển hấp thụ và lưu trữ một lượng lớn các bon. Mỗi năm, hệ thống các bon xanh hấp thụ đủ lượng khí các bon để bù đắp lượng khí thải hàng năm của Thái Lan.

Khối lượng CO2 được “bắt” và “giữ” vẫn tiếp tục được tính toán đều đặn từ cuộc họp COP21. Tuy nhiên, hệ thống các bon xanh đang bị suy giảm ở mức báo động do quá trình chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản, phát triển ven biển và vô số việc sử dụng đất khác. Sự suy thoái này có thể dẫn đến sự phát xạ của các bon xanh vào đại dương và khí quyển.

Hiện nay,  sư suy giảm các hệ sinh thái này được ước tính vào khoảng 0,7-7% diện tích mỗi năm, dẫn đến lượng khí thải ước tính được tương đương với lượng khí thải nhiên liệu hóa thạch hàng năm của Vương quốc Anh. Mặc dù diện tích kết hợp bao gồm rừng ngập mặn, đầm lầy thủy triều và các thảm cỏ tương đương với chỉ 2-6% tổng diện tích rừng nhiệt đới, sự suy thoái của các hệ thống này tương đương với 3-19% lượng khí thải các bon từ nạn phá rừng trên toàn cầu.

Vùng đất ngập nước ven biển đã trở thành tiêu điểm của nỗ lực bảo tồn và phục hồi trong hơn một thế kỷ với mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và tạo ra lợi ích cho cộng đồng địa phương. Chúng ta đã đạt được một sự công nhận chung rằng: quá trình bảo tồn thành công hệ sinh thái vùng bờ (cỏ biển, rừng ngập mặn) sẽ giúp tăng lượng các bon được lưu trữ; ngược lại, nếu những hệ sinh thái này bị phá hủy, sự phát tán các bon ra môi trường ngoài là điều không thể tránh khỏi. Điều này đã mở ra nhiều cánh cửa cơ hội cho các nhà quản lý trong việc thu hút quỹ cho những hoạt động trên. Tuy nhiên, nhiều nước không nhận thức  được lợi ích  hoặc các cơ hội mà các bon xanh có thể mang lại.

Một báo cáo mới của TNC và các đối tác với chủ đề “Các bon xanh vùng bờ: Hướng dẫn hỗ trợ các chương trình và dự án đất ngập nước ven biển sử dụng nguồn tài chính từ chương trình khí hậu và các cơ chế tài chính khác” nhấn mạnh con đường tài chính mà có thể liên kết và bổ sung cho các hoạt động cacbon với nguồn năng lượng phi cacbon để tài trợ phục hồi biển, ven biển và bảo tồn, như chi trả dịch vụ hệ sinh thái, việc sử dụng các chương trình bảo hiểm hoặc nợ-cho-bản chất giao dịch hoán đổi.

Nếu rừng ngập mặn được xem như một thành viên trong hệ sinh thái rừng của một quốc gia thì việc áp dụng REDD cho các vùng rừng ngập mặn là hợp lý. REDD có thể khó lấn sang các hệ sinh thái khác, nhưng các quốc gia luôn có thể thêm những hệ sinh thái như vùng đầm lầy, cỏ biển vào quá trình hoạt động của REDD tại đất nước mình.
Ngoài khía cạnh tài chính, Ban Quốc tế hỗ trợ về biến đổi khí hậu (IPCC) 2013 còn cung cấp phương pháp tính chuyển giá trị của rừng ngập mặn, bãi lầy, và cỏ biển vào quá trình ước tính khí phát thải (GHG) trong báo cáo gửi lên UNFCCC. Thêm vào đó, phương pháp tiếp cận giảm thiểu thích hợp cho mỗi quốc gia (NAMA) là một cơ hội tốt với rừng ngập mặn, đầm lầy, thảm cỏ biển khi họ hỗ trợ các dự án và kế hoạch hành động cho các hệ sinh thái này. Việc tăng cường các hoạt động nhận thức về cơ hội cùng với sự hỗ trợ tại chính cho dự án các bon xanh là điều vô cùng quan trọng và sẽ đảm bảo sự kết hợp các hệ sinh thái rừng ngập mặn, cỏ biển, đầm lầy ngập mặn vào các hoạt động của UNFCCC.

Cách duy nhất đối với các nước có thể đạt được các mục tiêu khí nhà kính được đồng thuận tại COP21 là một giải pháp đa diện, không chỉ giảm lượng khí thải mà còn  giữ gìn và nâng cao hiệu quả quá trình hấp thụ CO₂. Trong bối cảnh này, vùng đất ngập nước ven biển có thể không giải quyết được hoàn toàn vấn đề, nhưng chúng  là một phần thiết yếu của bộ các giải pháp trong tương lại gần.

Khánh Dụng (QLNLTS47)

(Dịch từ: While blue carbon is REDD hot?)

Leave a Reply

Your email address will not be published.